De Haard van Jacobus

Deel 6: De kleinkinderen van de visser Jan Kuijlaars

Breda tot 1900

Herziene versie 29 mei 2003

Inleiding

In deel 3 is aan de hand van archiefstukken besproken wat bekend is over het gezin van de visser Jan Kuijlaars en zijn echtgenote Maria Jansen. Tevens is het gezin besproken van het enige kind waarvan een later huwelijk bekend is: Henricus Kuijlaars uit 1818. Van de nakomelingen van Henricus was ook al veel gevonden zodat we zelfs de geboorten van de vijfde generatie konden vermelden. Door nieuw onderzoek in de gemeentearchieven van Breda, Tilburg en Rotterdam weten we veel meer over de afstamming waardoor we een beter beeld krijgen over wie er samenkwamen en geleefd hebben om de haard van de tapijtwever vanaf zijn huwelijk in 1848. Bij dit deel 6 wordt ook een nieuwe lijst van afstammelingen van Henricus gedrukt. Volgens de nummering van dit schema zal gezin toelichting gegeven worden op grond van archiefstukken en aanvullende familieberichten. Klik hier voor het alfabetisch register.

De afzonderlijke gezinnen na 1818:

I -1. Henricus uit 1818: de tapijtwever, die in armoedige omstandigheden geleefd heeft maar in zijn omgeving veel steun kreeg. Zie deel 3.

II -1. Johannes Hendrikus, in1844 geboren als Johannes Deggard, is als kind van 4 jaar door zijn vader bij huwelijk erkend als zoon. In die tijd kwam dat wel vaker voor. Nieuw: Over zijn kinderjaren en jeugd weten we alleen dat hij op de tapytweverij is gaan. Later is Johannes net als zijn vader gaan werken op de tapijtfabriek waar hij begon als dagloner. Hij werd tapijtwever en is op later leeftijd magazijnbediende geworden. Jan is 24 jaar als hij in 1868 trouwt met Maria Allegonda van der Bok, (dochter van winkelbediende Emil van de Bok en zijn 7 jaar jongere echtgenote Maria Catharina Kompen die allebei in Breda geboren waren). De ouders krijgen 11 kinderen geboren tussen 1868 en 1890. Na de drie oudste kinderen zijn de volgende drie kinderen alle drie jong gestorven. Het is toch nog een groot gezin geworden. Bij de geboorteaangifte voor de Burgerlijke Stand viel op dat de vader bij al zijn kinderen zelf de geboorte en het overlijden kwam aangeven voor de burgerlijke stand, en dit later ook nog voortzette bij veel kleinkinderen. Beide ouders worden meer dan 70 jaar oud. Als de weduwe Maria in 1927 overlijdt in haar woning aan de Halsstraat 18A dan wonen nog twee dochters bij haar in: Maria uit 1870 en Anna uit 1881. Deze zijn toen verhuisd naar de Academiesingel 35 A in Breda.

II.2 Hendrika Kuijlaars uit 1848, de oudste dochter van Henricus, konden we in de archiefstukken van Breda niet meer terugvinden voor trouwen of overlijden. Dat was bij vrouwen vroeger altijd moeilijk omdat ze bijna altijd op de naam van de echtgenoot geregistreerd staan. In de oude begrafenisboeken vaak zelfs bij overlijden. Na 1814 worden de vrouwen bij overlijden wel op meisjesnaam geregistreerd, maar van Hendrika konden we in Breda geen overlijdensakte vinden. Wel hebben we in Tilburg ooit een Hendrika Kuijlaars gevonden, maar dit was een uittreksel van een akte zonder toelichting over leeftijd dus te vaag om snel verder te zoeken. Uit Eindhoven hadden we ook al 8 Hendrika Kuijlaarsen op de zoeklijst. Bij toeval bracht Rotterdam ons op het goede spoor. In Rotterdam waren we op zoek gegaan naar twee sigarenmakers Henderson uit Breda die getrouwd waren met een Cornelia en Johanna Kuijlaars. Deze hebben we gevonden maar toen troffen we een begrafenisakte van Hendrika Kuijlaars, geboren in Breda als dochter van Henricus, overleden in Tilburg maar begraven in haar woonplaats Rotterdam op 19 juli 1917. Zij was getrouwd met Johannes de Leeuw. Dit gegeven heeft ons eerste teruggevoerd naar Breda. Deze Johannes de Leeuw hebben we in Breda teruggevonden in 1845 als zoon van Jacobus de Leeuw, sigarenmaker te Breda, geboren in 1816. We vonden ook 5 kinderen van dit echtpaar in Breda tussen 1871 en 1878. Tot 1920 konden we over dit hele gezin geen overlijdensakten, geen trouwakten en geen nieuwe geboorteakten van afstammelingen vinden. In Tilburg zijn we tijdens een Kuijlaars-onderzoek voor de Eindhovense stam toch gaan zoeken naar de overlijdensakte uit 1917. We vonden alleen de verwijzing naar een nog niet vrijgegeven document. Onder de naam van de echtgenoot zijn we in de geboorteregisters gaan zoeken eind 19e eeuw. Via geboorteakten en trouwakten vonden we totaal 12 kinderen, de 5 uit Breda, 1 uit Klundert, 1 uit Princenhage en nog 5 latere uit Tilburg. Het beroep van de vader was wisselend. Het blijkt nu dat het gezin naar Tilburg verhuisd was. De vader was koopman geworden. Van vier van de oudste kinderen uit Breda is er in Tilburg een trouwakte gevonden, telkens met koopmanschap als beroep. Ze waren dus bij de Kamer van Koophandel ingeschreven.

II.5 Van Maria Kuijlaars uit 1855 hebben we onlangs door de huwelijksakte de schoonzoon van Henricus ontdekt: Frans Jansen uit Breda, timmerman, en zoon uit een meubelmakersgezin. Deze houtbewerking was een heel goed beroep. Op zoek naar kleinkinderen hebben we drie namen in het geboorteregister kunnen vinden maar we moeten nog eens terugkomen voor latere jaren. Bij alle drie kinderen werd de geboorteaangifte gedaan door beide opa's samen. Opa Henricus was in 1882 64 jaar oud en hij is in leven gebleven tot 1908.

II.7 Van Hendrikus uit 1858 weten we weinig. Hij was de jongste zoon Antonia Deggard voor haar overlijden. Bij zijn trouwen was hij militair. Bij het huwelijk in 1882 met Merigje Rietveld werd het net geboren kind Anna als wettig erkend. Hij is vaak aanwezig bij de geboorteaangiften in de familie. In 1894 is hij tabakkerver van beroep.

II.10 Van Jacoba Kuijlaars uit 1865 is de passementswerker Johannes Jacobus Joosen uit Breda bekend door de trouwakte. Er is nog geen onderzoek gedaan. Nieuw: Jacoba is dienstbode als zij met 18 jaar trouwt met Jan Joosen. Bij het tweede kind wordt de geboorte aangegeven door Johannes Hendrikus , broer van de moeder, tabakker vervan beroep, en Frans Jansen, haar zwager van beroep timmerman. Bij het derde kind zien we de timmerman Frans Jansen weer en de timmerman Antonius Joosen, broer van de vader. Bij het volgende kind weer Frans Jansen met Hendrikus Kuijlaars, de tabakkerver.

II.12 Agatha Kuijlaars uit 1871 is in 1891 getrouwd met Johannes van de Laer, ook een passementswerker. Zijn vader en broer zijn schoenmakers. Bij het huwelijk zijn ze beiden 22 jaar. De huwelijksleeftijd wordt jonger. De kinderen van Agatha weerspiegelen de familiegeschiedenis. De baby Aldegonda is genoemd naar oma Aldegonda van Laer-Heesen; ze heeft maar drie weken geleefd. Hendrikus wordt bij de burgerlijke stand aangegeven door zijn oom Hendrikus, korporaal van de infanterie, broer van de moeder. Antonius krijgt de naam van zijn oom Antonius, broer van devader. Bij de tweede Aldegona komen twee staf-muzikanten van de KMA de geboorteaangifte doen. Het vijfde kind wordt genoemd naar oma Johanna Huberdina Kuijlaars-Gerritsen.

III. Nieuw Vanaf de derde generatie zijn de gegevens van de burgerlijke stand te recent en onvolledig om een goed beeld te schetsen van ons voorgeslacht. In de vorige generatie kwam naast dagarbeid steeds meer arbeidsscholing binnen loonverband naar voren. Voor de kinderen werd het onderwijs steeds belangrijker en kwam beroepsscholing in beeld voor meer mensen. Aan het eind van de eeuw verzwakt het agrarisch karakter van ons land. Breda groeit sneller met nieuw werk.De stadsmuren zijn afgebroken, en het transport is massaler en sneller. Rond 1900 kan De Haard van Jacobus in de archieven niet veel onderzoek doen naar de levensloop van de mensen rondom de haard. De meeste mensen uit 1850 leven nog in 1900. We hebben nog wel de geboorteregisters bijgehouden maar de hiaten daarin worden veel groter door toename van verhuizingen. De derde generatie vanaf 1870 is grotendeels nog te jong voor beroep of huwelijk en de vierde generatie hebben we moeten afbreken wegens de wet op de bescherming persoonsgegevens.

III.1 Hendrikus (Hein) Kuijlaars, getrouwd met Johanna Maria Angenent uit Uden, is bekend geworden als onderwijzer en in zijn rol in de landbouwschool.

III.3 Petronella Maria (tante Pietje) Kuijlaars is getrouwd met Arnoldus Hubertus Frishert. Voor de familierelaties is deze zoon van de steenhouwer Jacobus Frishert uit Maastricht een brug naar twee broers van zijn vader, Franciscus die trouwt met Maria Hendersen, en Leonardus die in Rotterdam op 4 september 1909 trouwt met Maria Christina Hendersen, die een kleindochter is van Pieter Kuijlaars uit de familie van de hoveniers te Breda. De Haard van Jacobus deel 3a gaat over beide families Kuijlaars en Breda en over de families Frishert en Hendersen.

Nawoord

Dit was de Haard van Henricus Kuijlaars uit 1818 en zijn drie echtgenoten.

Ons onderzoek naar onze voorouders gaat door. We hebben vooral belangstelling voor de geschiedenis voor 1900. Maar ook na 1900 zijn familiegegevens welkom, als bron voor onderzoek maar ook als bron voor samenwerking tussen de families. De aantekeningen over onze bronnen, de vindplaatsen en soms kopieerwerk blijven ter beschikking van de bezoekers van onze webside voor controle of voor familiegedenkboeken. Met ons historisch onderzoek tot 1900 groeit ook het bronnenbestand na 1900. Dit laatste kan uiteraard alleen ter inzage gegeven worden aan wie zich kan legitimeren als belanghebbend; ook als het om krantenknipsels en andere bronnen gaat. We kregen een prachtig familieboek ter inzage met afstammingsgegevens maar ook toelichting met foto, met kaart, met krantenknipsels en kleine beschrijvingen. Van heel veel families is er al veel beschreven. Van Kuijlaars hebben we nog niets gevonden, maar het is ook maar een weinig bekende naam. Hier zijn we nog lang niet aan toe. Beschouw dit maar als een kleine voorbereiding. Tot onze nieuwe bronnen behoort een boekje uit 1999 van J.A.P.M van Iersel, een tentoonstellingsuitgave van het Gemeentearchief te Tilburg over de geschiedenis van de lampenfabriek VOLT.

Bedankt voor inzendingen tot het jaar 1900 en inzendingen voor gegevens daarna Bijdragen en reacties: tel: 0180-514078; of: cees@kuijlaars.com